Zorgtoeslag

De zorgtoeslag is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de Nederlandse zorgverzekeringskosten, geregeld in de Wet op de zorgtoeslag (Wzt) van 16 juni 2005, in werking getreden op 1 januari 2006 met de invoering van de Zorgverzekeringswet (Zvw). Daarnaast vormt de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) het procedurele kader voor alle inkomensafhankelijke toeslagen: aanvraag, voorschotten, definitieve berekening, herziening en terugvordering. De Wzt is sinds 2006 meerdere keren aangepast, meest recent in 2024 met aanvullende drempelverhogingen en in 2025 met verbeteringen in de digitale aanvraagprocedure via Mijn Toeslagen.

De zorgtoeslag wordt uitgevoerd door Belastingdienst Toeslagen, een onderdeel van de Belastingdienst dat is gespecialiseerd in inkomensafhankelijke regelingen. Naast de zorgtoeslag verzorgt Belastingdienst Toeslagen ook de huurtoeslag, het kindgebonden budget en de kinderopvangtoeslag. In 2026 ontvingen circa 5,2 miljoen Nederlandse huishoudens een vorm van toeslag, waarvan ongeveer 4,1 miljoen specifiek de zorgtoeslag, wat ongeveer 23 % van alle Nederlandse huishoudens vertegenwoordigt.

Het hoofddoel van de zorgtoeslag is drieledig: ten eerste, voorkomen dat de verplichte basisverzekering een te grote financiële last vormt voor huishoudens met een laag of midden inkomen; ten tweede, garanderen dat iedereen in Nederland toegang heeft tot basale gezondheidszorg ongeacht inkomen; ten derde, het Nederlandse zorgstelsel financierbaar en sociaal rechtvaardig houden door een gerichte inkomensondersteuning aan diegenen die deze het meest nodig hebben. De zorgtoeslag is dus geen vrijwillige subsidie maar een structureel onderdeel van het Nederlandse zorgstelsel.

Volgens de meest recente cijfers van Belastingdienst Toeslagen bedroegen de totale uitgaven aan zorgtoeslag in 2025 ongeveer 5,8 miljard euro, gefinancierd uit de Rijksbegroting via het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het Centraal Planbureau (CPB) voorspelt dat dit bedrag in 2026 stijgt naar circa 6,1 miljard euro vanwege de jaarlijkse indexering van de premies en bedragen, alsook door demografische ontwikkelingen (vergrijzing) die de zorgkosten over de hele linie opdrijven.

Fiscaal gezien wordt de zorgtoeslag niet als inkomen beschouwd voor de inkomstenbelasting en hoeft daarom niet aangegeven te worden in de jaarlijkse aangifte. De Belastingdienst houdt de zorgtoeslag administratief volledig gescheiden van de inkomstenbelasting, hoewel het toetsingsinkomen voor de zorgtoeslag wel wordt gebaseerd op het verzamelinkomen uit de inkomstenbelasting. Dit voorkomt dubbele administratie en vereenvoudigt het systeem voor zowel burgers als de Belastingdienst.

Het recht op zorgtoeslag in Nederland is gebaseerd op meerdere cumulatieve voorwaarden, vastgelegd in artikel 2 van de Wet op de zorgtoeslag (Wzt) en uitgewerkt in de Awir. Er moet aan alle voorwaarden zijn voldaan om de zorgtoeslag te ontvangen; voldoet de aanvrager aan een enkele voorwaarde niet, dan is er geen recht op de tegemoetkoming. Hieronder een gedetailleerd overzicht van alle voorwaarden:

• Leeftijd: de aanvrager moet 18 jaar of ouder zijn op de eerste dag van het toeslagjaar (1 januari). Jongere kinderen hebben geen recht op een eigen zorgtoeslag; hun zorgverzekering valt onder de kinderpremie van hun ouders, die zelf via hun eigen zorgtoeslag wordt vergoed;
• Nederlandse zorgverzekering: de aanvrager moet een basisverzekering volgens de Zorgverzekeringswet (Zvw) hebben afgesloten bij een erkende Nederlandse zorgverzekeraar. Er is een verplichting voor alle Nederlandse ingezetenen om een basisverzekering te hebben (Zvw artikel 2). Een aanvullende verzekering komt niet in aanmerking voor zorgtoeslag — alleen de basisverzekering;
• Inkomensgrens (toetsingsinkomen): het toetsingsinkomen mag in 2026 niet hoger zijn dan:
  • Alleenstaanden — € 39.250 per jaar (verhoogd van € 38.520 in 2024 vanwege jaarlijkse indexering);
  • Toeslagpartners samen — € 49.530 per jaar (verhoogd van € 48.620 in 2024).
  Het toetsingsinkomen omvat alle inkomsten in box 1 (werk en woning), box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (sparen en beleggen), inclusief loon, winst uit onderneming, uitkeringen, pensioen, alimentatie en vermogensinkomsten. Bepaalde inkomsten zoals kinderbijslag, huurtoeslag en algemene heffingskorting tellen niet mee;
• Vermogensgrens: de totale waarde van het belastbaar vermogen (box 3) op 1 januari van het toeslagjaar mag niet hoger zijn dan:
  • Alleenstaanden — € 142.500 (2026);
  • Toeslagpartners samen — € 180.250 (2026).
  Het vermogen omvat onder meer spaargeld, beleggingen, een tweede woning, contanten en cryptovaluta. De eigen woning is uitgezonderd van de vermogenstoets, net als de auto die voor privégebruik is bestemd;
• Verblijfsstatus en nationaliteit: de aanvrager moet één van de volgende statussen hebben:
  • Nederlandse nationaliteit;
  • EU- of EER-burger met legaal verblijf in Nederland;
  • Burger van Zwitserland met legaal verblijf;
  • Derde-landsburger met een geldige verblijfsvergunning en arbeidsrecht (bijvoorbeeld asielstatus, gezinshereniging, kennismigrant);
  • Oekraïense vluchteling met tijdelijke beschermingsstatus volgens de EU-richtlijn 2001/55/EG.
• Toeslagpartnerstatus: heeft de aanvrager een toeslagpartner (echtgenoot, geregistreerde partner of samenwonende die voldoet aan specifieke criteria), dan tellen beide inkomens en vermogens samen. De definitie van toeslagpartner staat in artikel 3 Awir en omvat onder meer: echtgenoten of geregistreerde partners (altijd); samenwoners met een notariële samenlevingsovereenkomst; samenwoners die op hetzelfde adres staan ingeschreven en samen een kind hebben of een hypotheek op de gezamenlijke woning hebben.

Bijzondere situaties:

• Studenten: studenten die ouder zijn dan 18 en een eigen zorgverzekering hebben afgesloten, kunnen zorgtoeslag aanvragen op basis van hun eigen inkomen (vaak laag, dus volledige zorgtoeslag);
• Gepensioneerden: ontvangen normaal zorgtoeslag op basis van hun AOW-uitkering en eventueel aanvullend pensioen, indien dit gezamenlijk onder de inkomensgrens valt;
• Werkenden met laag inkomen: kunnen zorgtoeslag combineren met andere toeslagen (huurtoeslag, kindgebonden budget) om hun besteedbaar inkomen substantieel te verhogen;
• Tijdelijk werklozen: blijven recht op zorgtoeslag behouden, omdat WW-uitkering wordt meegerekend in het toetsingsinkomen.

De maximale zorgtoeslag in 2026 bedraagt:

• Alleenstaanden: tot € 1.880 per jaar (€ 157 per maand) bij een toetsingsinkomen rond het minimumniveau (ongeveer € 22.000 per jaar);
• Toeslagpartners samen: tot € 3.620 per jaar (€ 302 per maand) bij een gezamenlijk toetsingsinkomen rond het minimumniveau.

Het bedrag is sterk inkomensafhankelijk — het daalt naarmate het inkomen stijgt. Hier zijn enkele indicatieve voorbeelden voor 2026:

• Alleenstaande met € 22.000 toetsingsinkomen: ongeveer € 1.880 per jaar (€ 157 per maand) — bijna het maximum;
• Alleenstaande met € 28.000 toetsingsinkomen: ongeveer € 1.300 per jaar (€ 108 per maand);
• Alleenstaande met € 32.000 toetsingsinkomen: ongeveer € 850 per jaar (€ 71 per maand);
• Alleenstaande met € 36.000 toetsingsinkomen: ongeveer € 400 per jaar (€ 33 per maand);
• Alleenstaande met € 39.250 toetsingsinkomen (drempel): € 0 (geen zorgtoeslag);
• Toeslagpartners met € 28.000 gezamenlijk inkomen: ongeveer € 3.620 (maximum);
• Toeslagpartners met € 38.000 gezamenlijk inkomen: ongeveer € 2.300 per jaar (€ 192 per maand);
• Toeslagpartners met € 45.000 gezamenlijk inkomen: ongeveer € 1.150 per jaar (€ 96 per maand);
• Toeslagpartners met € 49.530 gezamenlijk inkomen (drempel): € 0.

De berekeningsformule houdt rekening met:

• De gemiddelde nominale zorgpremie: in 2026 ongeveer € 1.730 per persoon per jaar (was € 1.624 in 2024) — dit is de basis waarop de zorgtoeslag wordt vergoed;
• Het verplicht eigen risico: € 385 in 2026 (ongewijzigd sinds 2016) — dit wordt ook deels meegenomen in de zorgtoeslagberekening voor mensen met chronische aandoeningen die het volle eigen risico opmaken;
• Het minimumloon: het brutominimumloon in 2026 is ongeveer € 13,72 per uur of € 2.197 per maand bij voltijds werk — dit is de basis voor de drempelberekening;
• Het indexatiepercentage: zorgtoeslagbedragen worden jaarlijks op 1 januari geïndexeerd, normaal gesproken met 2-5 % afhankelijk van inflatie en gemiddelde premieontwikkeling.

Voor een precieze berekening biedt Belastingdienst Toeslagen een online proefberekening op belastingdienst.nl/toeslagen/zorgtoeslag/proefberekening. De gebruiker voert het verwachte toetsingsinkomen voor het komende jaar in, eventueel met toeslagpartner, en de berekening laat direct zien op hoeveel zorgtoeslag men recht heeft. Deze proefberekening is nuttig om te plannen of bijvoorbeeld een loonsverhoging het hele jaar kan worden meegenomen zonder dat de zorgtoeslag wegvalt.

Tip voor mensen met een wisselend inkomen: de zorgtoeslag wordt initieel berekend op basis van het geschatte inkomen voor het komende jaar. Aan het einde van het jaar volgt de definitieve berekening op basis van het werkelijke inkomen volgens de aangifte inkomstenbelasting. Wijkt het werkelijke inkomen sterk af, dan moet men ofwel bijbetalen ofwel krijgt men extra zorgtoeslag uitgekeerd. Het is daarom verstandig om bij grote loonwijzigingen direct via Mijn Toeslagen de schatting aan te passen, zodat er minder verrassingen aan het einde van het jaar zijn.

De aanvraag van zorgtoeslag verloopt volledig digitaal via Mijn Toeslagen op belastingdienst.nl, met authenticatie via DigiD. Hieronder een stappenplan:

1. Voorbereiding: zorg ervoor dat de volgende gegevens beschikbaar zijn voordat u begint:
   • DigiD-gebruikersnaam en wachtwoord (gratis aan te vragen op digid.nl; nieuwe DigiD wordt verstuurd binnen 5 werkdagen);
   • Burgerservicenummer (BSN) van uzelf en eventuele toeslagpartner;
   • Geschat toetsingsinkomen voor het lopende jaar (loon, eventueel pensioen, uitkering, etc.);
   • IBAN voor de uitbetaling van de zorgtoeslag;
   • Naam en BSN van eventuele toeslagpartner.
2. Inloggen bij Mijn Toeslagen: ga naar mijntoeslagen.nl en log in met DigiD. Op de hoofdpagina staat een overzicht van alle toeslagen waar u recht op heeft. Klik op «Zorgtoeslag aanvragen»;
3. Invullen aanvraagformulier: het formulier vraagt om:
   • Uw woonsituatie (alleenstaand of met toeslagpartner);
   • Uw geschat jaarinkomen (eventueel verdeeld over verschillende inkomensbronnen);
   • Toeslagpartner-gegevens, indien van toepassing;
   • Eventuele kinderen onder de 18 (relevant voor andere toeslagen);
   • IBAN voor uitbetaling.
   De meeste velden worden automatisch ingevuld op basis van uw inschrijving bij de Belastingdienst en BRP (Basisregistratie Personen);
4. Verzenden van de aanvraag: klik op «Aanvraag indienen» en bevestig met DigiD. U krijgt direct een ontvangstbevestiging per e-mail. De aanvraag wordt automatisch verwerkt — bij eenvoudige situaties (zonder bijzonderheden) krijgt u binnen 1-2 weken een beschikking;
5. Eerste uitbetaling: na goedkeuring wordt de eerste maandelijkse voorschot uitbetaald rond de 20e van de voorgaande maand. Bijvoorbeeld: aanvraag in januari leidt tot eerste uitbetaling rond 20 februari (voor de maand maart). De zorgtoeslag wordt elke maand vooruitbetaald, niet achteraf.

Belangrijke termijnen en regels:

• Aanvraagtermijn: de zorgtoeslag kan worden aangevraagd tot 1 september van het volgende jaar (artikel 15 Awir). Bijvoorbeeld: voor het toeslagjaar 2026 kan men nog tot 1 september 2027 aanvragen. De zorgtoeslag wordt dan met terugwerkende kracht uitbetaald vanaf 1 januari van het toeslagjaar, mits aan alle voorwaarden was voldaan;
• Wijzigingen: wijzigingen in inkomen, woonsituatie, toeslagpartner of zorgverzekering moeten zo snel mogelijk via Mijn Toeslagen worden doorgegeven. Zo voorkomt u dat u aan het einde van het jaar te veel zorgtoeslag heeft ontvangen en moet terugbetalen;
• Definitieve berekening: na afloop van het toeslagjaar (meestal in het tweede half van het volgende jaar) volgt de definitieve berekening op basis van het werkelijke inkomen volgens de aangifte inkomstenbelasting. Wijkt het werkelijke inkomen af van het geschatte:
  • Heeft u te weinig zorgtoeslag ontvangen, dan krijgt u het verschil nabetaald;
  • Heeft u te veel zorgtoeslag ontvangen, dan moet u het verschil terugbetalen (in maandelijkse termijnen).
• Hulp bij invullen: voor mensen die moeite hebben met digitale aanvragen biedt Belastingdienst Toeslagen telefonische hulp via 0800-0543 (gratis nummer). Ook bij gemeenten en bibliotheken is vaak hulp beschikbaar via «DigiHulp» programma's.

Praktische tip: schat uw inkomen liever wat hoger in dan te laag. Hoewel dit een iets lagere maandelijkse voorschot betekent, voorkomt het dat u aan het einde van het jaar moet terugbetalen. Een terugbetaling kan financiëel vervelend zijn, vooral als u in de loop van het jaar bent gewend aan een bepaald maandbedrag.

Het Nederlandse toeslagstelsel werkt met een tweetraps systeem: eerst voorschotten op basis van geschat inkomen, daarna definitieve berekening op basis van werkelijk inkomen. Dit systeem maakt het mogelijk om zorgtoeslag snel uit te betalen, maar leidt soms tot terugvorderingen aan het einde van het jaar als het werkelijke inkomen hoger uitvalt dan geschat. Hieronder een gedetailleerde uitleg:

• Voorschotfase: bij de aanvraag schat de aanvrager het verwachte toetsingsinkomen voor het komende jaar in. Belastingdienst Toeslagen berekent op basis daarvan het maandelijkse voorschot en betaalt dit elke maand uit (rond de 20e van de voorgaande maand). Het voorschot loopt door tot aan het einde van het toeslagjaar of tot een gewijzigde aanvraag wordt ingediend;
• Wijzigingen tijdens het jaar: gedurende het jaar kunnen veel gebeurtenissen het toetsingsinkomen beïnvloeden:
  • Loonsverhoging (hogere inkomsten);
  • Verlies van baan (lagere inkomsten, WW-uitkering wel meegerekend);
  • Wijziging van toeslagpartner (huwelijk, scheiding, overlijden);
  • Geboorte van een kind (kindgebonden budget kan ook van invloed zijn);
  • Verhuizing (kan andere toeslagen beïnvloeden);
  • Pensionering;
  • Wijzigingen in vermogen (erfenis, verkoop van assets).
  Al deze wijzigingen moeten zo snel mogelijk worden doorgegeven via Mijn Toeslagen. Hoe sneller de wijziging wordt doorgegeven, hoe kleiner het risico op een grote terugvordering aan het einde van het jaar;
• Definitieve berekening: na afloop van het toeslagjaar wordt het werkelijke toetsingsinkomen vastgesteld op basis van de aangifte inkomstenbelasting. De Belastingdienst stuurt de toeslaggegevens automatisch door naar Belastingdienst Toeslagen, die vervolgens de definitieve berekening maakt. Dit gebeurt meestal in het tweede half van het jaar volgend op het toeslagjaar. Bijvoorbeeld: definitieve berekening van zorgtoeslag 2026 wordt meestal vastgesteld in juli-december 2027;
• Nabetalingen: indien het werkelijke inkomen lager was dan geschat en u dus eigenlijk recht had op meer zorgtoeslag, krijgt u het verschil nabetaald. De nabetaling vindt plaats binnen 6-8 weken na de definitieve berekening, in één bedrag op uw IBAN;
• Terugvordering: indien het werkelijke inkomen hoger was dan geschat en u dus te veel zorgtoeslag heeft ontvangen, moet u het te veel ontvangen bedrag terugbetalen. Belastingdienst Toeslagen biedt een terugbetalingsregeling:
  • Standaard: terugbetaling in 24 maandelijkse termijnen (zonder rente);
  • Bij financiële moeilijkheden: persoonlijk betalingsregeling met langere termijnen mogelijk (tot 60 maanden);
  • Bij sociale problemen: gedeeltelijke kwijtschelding mogelijk via «Bijzondere bijstand» van de gemeente.

Bezwaar en beroep:

• Bezwaar: tegen de definitieve beschikking kan binnen 6 weken bezwaar worden gemaakt bij Belastingdienst Toeslagen. Het bezwaar moet schriftelijk worden ingediend met een uitleg van de redenen. De Belastingdienst antwoordt binnen 6-12 weken;
• Beroep: indien het bezwaar wordt afgewezen, kan binnen 6 weken beroep worden ingesteld bij de rechtbank Den Haag (sectie belastingrecht). Beroep is mogelijk tot aan de Centrale Raad van Beroep (CRvB);
• Hulp: voor mensen die hulp nodig hebben bij bezwaar of beroep, bieden gemeenten vaak gratis advies via maatschappelijk werk of via specifieke organisaties zoals Sociaal Raadslieden, Juridisch Loket en de Belastingdienst zelf.

Praktische tip: download de Mijn Toeslagen-app op uw smartphone (beschikbaar voor Android en iOS sinds 2024). Daarmee krijgt u real-time meldingen over wijzigingen in uw zorgtoeslag, uitbetalingen en deadlines, en kunt u snel reageren bij wijzigingen in uw situatie.

De Nederlandse zorgtoeslag is geïntegreerd in het Europese socialezekerheidscoördinatiestelsel volgens Verordening (EG) Nr. 883/2004 en uitvoeringsverordening (EG) Nr. 987/2009. Daarnaast voldoet de zorgtoeslag aan de eisen van EU-richtlijn 2011/24/EU betreffende de rechten van patiënten in grensoverschrijdende gezondheidszorg.

Vergelijking met andere EU-landen:

• Nederland: zorgtoeslag tot € 1.880 per jaar voor alleenstaanden, gefinancierd uit algemene Rijksmiddelen via Belastingdienst Toeslagen;
• Duitsland: Zuschuss zur Krankenversicherung bestaat niet als zodanig — in plaats daarvan wordt het zorgverzekeringssysteem gefinancierd via verplichte premies (Solidaritätsprinzip) die gerelateerd zijn aan inkomen;
• België: de Verhoogde tegemoetkoming (BIM) van het ziekenfonds biedt mensen met laag inkomen een hogere terugbetaling van zorgkosten en lagere eigen bijdragen;
• Frankrijk: Complémentaire santé solidaire (CSS) biedt gratis of zeer goedkope aanvullende zorgverzekering voor mensen met laag inkomen;
• Verenigd Koninkrijk: National Health Service (NHS) is gefinancierd via algemene belastingen en gratis op het moment van zorggebruik — er is geen aparte zorgtoeslag nodig.

Internationale scenario's:

• Nederlandse burger werkend in een ander EU-land: de Nederlandse zorgtoeslag stopt bij vertrek uit Nederland en aansluiting bij het zorgstelsel van het werkland. Bij terugkeer naar Nederland start de zorgtoeslag opnieuw, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan;
• EU-burger werkend in Nederland: heeft direct recht op de Nederlandse zorgtoeslag onder dezelfde voorwaarden als Nederlandse burgers, mits er een Nederlandse basisverzekering is afgesloten en het inkomen onder de drempel valt;
• Nederlandse pensionado wonend in een ander EU-land: heeft mogelijk recht op een aangepaste Nederlandse zorgvergoeding via het CAK (Centraal Administratie Kantoor) volgens EU-verordeningen. De gewone zorgtoeslag is niet meer van toepassing;
• Detachering vanuit Nederland: bij tijdelijke detachering (tot 24 maanden) in een ander EU-land blijft de werknemer onder het Nederlandse socialezekerheidsstelsel vallen, inclusief recht op zorgtoeslag, mits de detachering correct is gemeld bij de SVB (Sociale Verzekeringsbank) via een A1-verklaring;
• Grensarbeiders: mensen die in Nederland wonen maar in België of Duitsland werken (en vice versa) hebben recht op de Nederlandse zorgtoeslag, mits ze in Nederland zorg-verzekerd zijn. Voor grensarbeiders bestaan bilaterale akkoorden die de zorg over de grens regelen;
• Oekraïense vluchtelingen: met tijdelijke beschermingsstatus volgens EU-richtlijn 2001/55/EG hebben recht op de Nederlandse zorgtoeslag onder dezelfde voorwaarden als Nederlandse burgers, na aansluiting bij een Nederlandse basisverzekering. In 2026 ontvangen ongeveer 18.500 Oekraïense huishoudens in Nederland zorgtoeslag.

EU EESSI 2.0 (Electronic Exchange of Social Security Information) systeem, dat sinds 2025 volledig operationeel is, automatiseert de gegevensuitwisseling tussen EU-landen, waardoor zaken zoals dubbele aanvragen en grensoverschrijdende coördinatie veel sneller verlopen. Vroeger duurde dit 6-9 maanden, nu meestal binnen 2-3 maanden.

Tot 2030 zijn de volgende ontwikkelingen verwacht: EU Health Card 2.0 — een gestandaardiseerde Europese zorgkaart die in alle EU-landen recht geeft op de basale gezondheidszorg; uitbreiding van zorgtoeslag tot 18 jaar voor jonge volwassenen die nog studeren; en integratie met digitale identiteit (eID) waardoor inloggen bij Mijn Toeslagen nog gemakkelijker wordt.

De zorgtoeslag is één van de vier inkomensafhankelijke toeslagen die Belastingdienst Toeslagen verzorgt. Voor veel huishoudens met een laag of midden inkomen is het de moeite waard om alle relevante toeslagen aan te vragen, aangezien ze elkaar aanvullen en samen een aanzienlijk deel van het besteedbaar inkomen vormen.

De andere drie hoofdtoeslagen:

• Huurtoeslag: tegemoetkoming in de huurprijs voor mensen met laag inkomen en lage huurprijs. Maximaal ongeveer € 4.200 per jaar (€ 350 per maand) in 2026. Aanvragen via Mijn Toeslagen. Voorwaarden: gehuurde woning binnen de huurgrens (in 2026 maximaal € 879 per maand voor onzelfstandige woningen, € 1.180 per maand voor zelfstandige), inkomensgrens vergelijkbaar met zorgtoeslag, vermogensgrens identiek;
• Kindgebonden budget: extra inkomenssteun voor ouders met kinderen onder de 18, naast de algemene kinderbijslag van de SVB. Maximaal ongeveer € 1.480 per jaar voor het eerste kind, met aanvullende bedragen voor volgende kinderen. Aanvragen via Mijn Toeslagen, vaak automatisch toegekend nadat de SVB de kinderbijslag heeft toegekend;
• Kinderopvangtoeslag: tegemoetkoming in de kosten van professionele kinderopvang (crèches, peuterspeelzalen, buitenschoolse opvang). Maximaal 96 % van de opvangkosten voor het eerste kind, 100 % voor volgende kinderen, mits beide ouders werken of studeren. Aanvragen via Mijn Toeslagen.

Andere gerelateerde regelingen voor lage-inkomen huishoudens:

• Bijzondere bijstand: gemeentelijke regeling voor onverwachte noodzakelijke kosten die niet op normale wijze gefinancierd kunnen worden (bijvoorbeeld kapotte koelkast, dure bril, schuldhulpverlening). Aanvragen via de gemeente. Toekenning afhankelijk van persoonlijke omstandigheden;
• Algemene bijstand (Participatiewet): minimuminkomen voor mensen die geen of weinig andere inkomsten hebben. Maximaal ongeveer € 1.350 per maand voor alleenstaanden, € 1.930 voor stellen (2026). Aanvragen via de gemeente. De zorgtoeslag wordt apart toegekend bovenop de bijstand;
• Toeslagenwet (TW): aanvulling op werknemersverzekeringen (WW, WIA, ZW) als het inkomen onder het sociaal minimum komt. Uitvoering door UWV;
• WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning): gemeentelijke ondersteuning voor mensen met beperkingen, ouderen of mantelzorgers. Omvat onder andere hulpmiddelen, dagbesteding, huishoudelijke hulp;
• Energietoeslag: tijdelijke gemeentelijke regeling (sinds 2022, gecontinueerd in 2025-2026) voor mensen met laag inkomen die te maken hebben met hoge energiekosten. Bedrag varieert per gemeente, meestal tussen € 800 en € 1.300 per jaar;
• Studiefinanciering: voor studenten beheerd door DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). Bestaat uit basisbeurs en eventuele aanvullende beurs voor lage-inkomen ouders;
• WW-uitkering: bij baanverlies, uitgevoerd door UWV. WW-uitkering wordt meegerekend in het toetsingsinkomen voor zorgtoeslag;
• AOW (Algemene Ouderdomswet): pensioen voor mensen vanaf de AOW-leeftijd (67 jaar in 2026). Wordt meegerekend in het toetsingsinkomen voor zorgtoeslag.

Stapeling van toeslagen: een gemiddeld huishouden met laag inkomen kan een aanzienlijk bedrag aan toeslagen ontvangen. Voorbeeld: een eenoudergezin met 2 jonge kinderen en een loon op minimumniveau kan ontvangen:

• Zorgtoeslag: € 1.880 per jaar;
• Huurtoeslag: € 3.500 per jaar;
• Kindgebonden budget: € 2.800 per jaar;
• Kinderopvangtoeslag: € 12.000 per jaar (bij voltijds opvang voor 2 kinderen);
• Algemene kinderbijslag (SVB, niet inkomensafhankelijk): € 2.620 per jaar;
• Totaal toeslagen: ongeveer € 22.800 per jaar = € 1.900 per maand bovenop het loon.

Dit voorbeeld laat zien dat het Nederlandse toeslagstelsel een belangrijke aanvulling biedt voor huishoudens met laag inkomen, vooral als er kinderen zijn en kinderopvang nodig is. Het is daarom raadzaam om alle relevante toeslagen aan te vragen en regelmatig te controleren of er nog steeds recht op bestaat na inkomenswijzigingen.

V: Wat gebeurt er als mijn inkomen sterk fluctueert?

A: Geef wijzigingen zo snel mogelijk door via Mijn Toeslagen. Hoe sneller u dit doet, hoe kleiner het risico op een grote terugvordering aan het einde van het jaar. Het is verstandig om uw inkomen iets hoger in te schatten dan u verwacht, zodat u eerder een nabetaling krijgt dan moet terugbetalen.

V: Kan ik zorgtoeslag krijgen als ik in het buitenland werk?

A: Dat hangt af van uw situatie. Bent u gedetacheerd vanuit een Nederlandse werkgever (met A1-verklaring), dan blijft u Nederlands zorg-verzekerd en heeft u recht op zorgtoeslag. Werkt u permanent in een ander EU-land, dan bent u meestal verzekerd in dat land en heeft u geen recht meer op de Nederlandse zorgtoeslag.

V: Wat is een toeslagpartner precies?

A: Een toeslagpartner is iemand met wie u getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap heeft, of waarmee u samenwoont volgens specifieke criteria (gezamenlijk kind, samenlevingscontract, gezamenlijke hypotheek, etc.). De definitie staat in artikel 3 Awir. Met een toeslagpartner worden uw inkomens en vermogens samen geteld.

V: Heb ik recht op zorgtoeslag als ik student ben?

A: Ja, studenten ouder dan 18 die een eigen zorgverzekering hebben afgesloten, kunnen zorgtoeslag aanvragen op basis van hun eigen inkomen. Bijbaantjes, studiefinanciering en eventuele aanvullende inkomsten tellen mee in het toetsingsinkomen, maar de basisbeurs van DUO is meestal niet voldoende om boven de drempel uit te komen.

V: Wat als ik in de gevangenis zit?

A: Tijdens detentie heeft u geen recht op zorgtoeslag, omdat de zorgkosten dan worden gedragen door Justitie. Bij vrijlating moet u zo snel mogelijk een nieuwe basisverzekering afsluiten en kunt u opnieuw zorgtoeslag aanvragen.

V: Kan ik zorgtoeslag aanvragen voor mijn kinderen?

A: Nee, kinderen onder de 18 vallen onder de kinderpremie van hun ouders en hebben geen aparte zorgverzekering. Vanaf 18 jaar moeten ze hun eigen basisverzekering afsluiten en kunnen ze zelf zorgtoeslag aanvragen.

V: Wat als ik dakloos ben?

A: Dakloze mensen hebben ook recht op zorgtoeslag, mits ze een Nederlandse basisverzekering hebben en aan de andere voorwaarden voldoen. De gemeente kan hulp bieden bij de aanvraag, en in sommige gevallen kan een briefadres bij een instelling worden gebruikt. Maatschappelijk werk en Sociaal Raadslieden bieden vaak gratis hulp.

V: Hoe weet ik of mijn aanvraag is goedgekeurd?

A: Na de aanvraag krijgt u binnen 1-2 weken een beschikking per post of via Mijn Toeslagen. In de beschikking staat het toegekende maandbedrag en de uitbetaaldatum. U kunt ook tussentijds in Mijn Toeslagen de status van uw aanvraag bekijken.

V: Wat als ik per ongeluk te veel zorgtoeslag heb ontvangen?

A: Geef de wijziging in inkomen zo snel mogelijk door via Mijn Toeslagen. Aan het einde van het jaar volgt de definitieve berekening en moet u het te veel ontvangen bedrag terugbetalen. Belastingdienst Toeslagen biedt een standaard terugbetalingsregeling van 24 maanden zonder rente. Bij financiële moeilijkheden kunt u een persoonlijke betalingsregeling aanvragen.

V: Wat zijn de gevolgen van het opzeggen van mijn zorgverzekering?

A: Als u uw basisverzekering opzegt zonder een nieuwe af te sluiten, verliest u direct het recht op zorgtoeslag. Bovendien bent u in overtreding van de Zorgverzekeringswet, wat boetes en handhavingsmaatregelen kan opleveren. Het is altijd verplicht om een Nederlandse basisverzekering te hebben als u in Nederland woont.